Τα δάνεια για την κατασκευή data centers «τεμαχίζονται» σε ομολογιακά προϊόντα και πωλούνται σε επενδυτές
Εδώ και μήνες, αν όχι χρόνια, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) κυριαρχεί στις προβλέψεις και τις εκτιμήσεις για το μέλλον, τροφοδοτώντας παράλληλα μια πρωτοφανή επενδυτική κερδοσκοπία στο παρόν.
Οι επιχειρήσεις που συνδέονται με την AI ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την ταχεία άνοδο του χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500.
Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων (data centers) αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες πίσω από την άνοδο των επιτοκίων στις ΗΠΑ, καθώς ο δανεισμός για την κατασκευή τους ανταγωνίζεται στην αγορά πιστώσεων την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία αντιμετωπίζει διαρκώς αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Όταν τόσο μεγάλο μέρος των επενδύσεων βασίζεται σε μια νέα τεχνολογία που εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν οι ταμειακές ροές και τα κέρδη των hyperscalers, δηλαδή των τεχνολογικών κολοσσών που κατασκευάζουν data centers, αλλά και των εταιρειών AI που μισθώνουν αυτές τις υποδομές, αποδειχθούν κατώτερα των προσδοκιών.
Οι δύο αυτές κατηγορίες επιχειρήσεων, άλλωστε, σε αρκετές περιπτώσεις αλληλεπικαλύπτονται.
Ποιες θα είναι οι συνέπειες για τις χρηματοπιστωτικές αγορές; Βρισκόμαστε μπροστά στον κίνδυνο μιας νέας κρίσης;
Γιατί μπορεί να σκάσει η φούσκα της AI
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκύψει για πολλούς λόγους.
Πρώτον, τα οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγικότητα ενδέχεται να έχουν υπερεκτιμηθεί.
Σε αυτή την περίπτωση, οι επιχειρήσεις που εξετάζουν την υιοθέτηση προηγμένων μοντέλων AI θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτησή τους για tokens, δηλαδή τις βασικές μονάδες επεξεργασίας δεδομένων που χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα μοντέλα.
Δεύτερον, η αυξανόμενη διαθεσιμότητα μοντέλων ανοικτών βαρών (open-weight models), τα οποία επιτρέπουν στους χρήστες να προσαρμόζουν τις παραμέτρους τους στις δικές τους ανάγκες, ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα.
Οι χρήστες θα μπορούν να αναπτύσσουν μικρότερα γλωσσικά μοντέλα (small language models), τα οποία θα λειτουργούν στις δικές τους υποδομές ή ακόμη και σε φορητούς υπολογιστές.
Και στις δύο περιπτώσεις, τα έσοδα που θα αποκομίζουν οι επενδυτές από τα data centers θα είναι σημαντικά χαμηλότερα από τις αρχικές προσδοκίες.
Οι Magnificent 7 στο στόχαστρο – Πρώτο θύμα τα χρηματιστήρια
Η πιο άμεση και ορατή συνέπεια μιας κατάρρευσης των προσδοκιών για την AI θα ήταν η απότομη πτώση των υπερβολικά υψηλών χρηματιστηριακών αποτιμήσεων των λεγόμενων «Magnificent 7».
Πρόκειται για τις επτά μεγαλύτερες τεχνολογικές και συναφείς εταιρείες μεγάλης κεφαλαιοποίησης, οι οποίες έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του S&P 500.
Ωστόσο, μια διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές δεν συνεπάγεται αυτομάτως χρηματοπιστωτική κρίση ή ακόμη και ύφεση.
Εάν, για παράδειγμα, υποχωρήσει η μετοχή της Meta, ο Mark Zuckerberg θα περιορίσει τις αγορές κάστρων στην Ιρλανδία. Θα ακολουθήσει επιβράδυνση της κατανάλωσης και των επενδυτικών δαπανών, ενώ σημαντικές απώλειες θα υποστούν επενδυτικά κεφάλαια, όπως το Situational Awareness, τα οποία εξειδικεύονται σε επενδύσεις που σχετίζονται με την AI.
Ωστόσο, για να εξελιχθεί μια χρηματιστηριακή διόρθωση σε συστημική χρηματοπιστωτική κρίση, θα πρέπει να εμπλακούν οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές.
Και μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι συγκεκριμένοι φορείς έχουν σημαντική άμεση έκθεση στον μετοχικό κίνδυνο της AI.
Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται στην αγορά ιδιωτικής πίστης
Πολύ πιο ανησυχητικές είναι οι εξελίξεις στις αγορές χρέους.
Το κόστος κατασκευής των data centers υπερβαίνει τις ελεύθερες ταμειακές ροές των εταιρειών που τα χρηματοδοτούν, ενώ τα έσοδα από τους δυνητικούς μισθωτές των υποδομών αυτών παραμένουν ακόμη μια μακρινή προοπτική.
Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος των επενδύσεων χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού από τα λεγόμενα private credit funds, δηλαδή ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια που παρέχουν δάνεια εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος, μέσω ιδιωτικών συμφωνιών.
Εάν η ζήτηση για τις υπηρεσίες των data centers αποδειχθεί χαμηλότερη από τις προβλέψεις, τα συγκεκριμένα δάνεια θα αρχίσουν να εμφανίζουν προβλήματα εξυπηρέτησης.
Με απλά λόγια, οι δανειολήπτες ενδέχεται να αδυνατούν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και να οδηγηθούν σε αθετήσεις πληρωμών (defaults).
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι ποιοι έχουν επενδύσει στα private credit funds.
Συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές στο επίκεντρο του κινδύνου
Η δημοφιλής αντίληψη θέλει τα private credit funds να χρηματοδοτούνται κυρίως από οικογενειακά επενδυτικά γραφεία (family offices) και ιδιώτες υψηλής καθαρής περιουσίας (high-net-worth individuals), οι οποίοι επενδύουν επίσης σε κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital) και έχουν τη δυνατότητα να απορροφούν περιστασιακές ζημιές.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική.
Η συντριπτική πλειονότητα των κεφαλαίων της ιδιωτικής πίστης προέρχεται από θεσμικούς επενδυτές: συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και, μεταξύ άλλων, πανεπιστημιακά επενδυτικά κεφάλαια (university endowments).
Επιπλέον, τα private credit funds έχουν αρχίσει να ενισχύουν την πρόσβασή τους σε αυτά τα θεσμικά κεφάλαια εξαγοράζοντας ασφαλιστικές εταιρείες, τα επενδυτικά χαρτοφυλάκια των οποίων μπορούν στη συνέχεια να φορτώσουν με δάνεια.
Η πρακτική αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο μιας κρίσης στον ασφαλιστικό κλάδο, η οποία θα μπορούσε να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους.
Μια πρώτη δυνατότητα θα ήταν οι μητρικές εταιρείες των ασφαλιστικών, δηλαδή τα private credit funds, να προχωρήσουν σε ανακεφαλαιοποίησή τους, εφόσον διαθέτουν τα απαιτούμενα κεφάλαια.
Εναλλακτικά, θα μπορούσαν να παρέμβουν τα κρατικά ταμεία εγγύησης, στα οποία συνεισφέρουν οι υγιείς ασφαλιστικές εταιρείες, χρηματοδοτώντας την ανακεφαλαιοποίηση των προβληματικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, εάν καταρρεύσει συνολικά ο ασφαλιστικός κλάδος, δεν θα υπάρχουν πλέον υγιείς εταιρείες για να χρηματοδοτήσουν τη διάσωση των υπόλοιπων.
Η τρίτη και πιο ακραία επιλογή θα ήταν η παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ με ένα πρόγραμμα διάσωσης (bailout), όπως συνέβη το 2008 με την ασφαλιστική American International Group (AIG).
Οι τράπεζες είναι εκτεθειμένες ακόμη και χωρίς άμεσες επενδύσεις στην AI
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στα συνταξιοδοτικά ταμεία και τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Πέρα από τον δανεισμό από θεσμικούς επενδυτές, οι εταιρείες private credit αντλούν κεφάλαια και από εμπορικές τράπεζες, χρησιμοποιώντας ως εξασφαλίσεις τα χαρτοφυλάκια των δανείων τους.
Με αυτόν τον τρόπο αυξάνουν τη μόχλευση των επενδύσεών τους και ενισχύουν τις αποδόσεις τους.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εάν οι τράπεζες δεν δανείζουν απευθείας σε εταιρείες AI και κατασκευαστές data centers, ενδέχεται και πάλι να βρεθούν εκτεθειμένες στις ζημιές.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι εποπτικές αρχές παρακολουθούν επαρκώς αυτές τις εξελίξεις και έχουν πλήρη εικόνα των κινδύνων που συσσωρεύονται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Τεμαχίζουν» τα δάνεια και τα πωλούν – Επανάληψη του εφιάλτη του 2008;
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα private credit funds διαχειρίζονται πλέον τα δάνειά τους.
Ενώ αρχικά λειτουργούσαν με ένα μοντέλο αγοράς και διακράτησης των δανείων (buy-and-hold), ολοένα και περισσότερα κεφάλαια προχωρούν πλέον σε τιτλοποίηση (securitization) των δανειακών τους χαρτοφυλακίων.
Στην πράξη, συγκεντρώνουν τα δάνεια μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού (special purpose vehicles – SPVs), οι οποίες εκδίδουν ομόλογα που υποστηρίζονται από τις ταμειακές ροές των συγκεκριμένων δανείων.
Στη συνέχεια, τα ομόλογα διαχωρίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες κινδύνου, τις λεγόμενες βαθμίδες (tranches).
Κάθε βαθμίδα έχει διαφορετική προτεραιότητα στην είσπραξη των πληρωμών για την εξυπηρέτηση του χρέους. Ορισμένοι επενδυτές έχουν προτεραιότητα, ενώ άλλοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο κίνδυνο και αποπληρώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η λεγόμενη «mezzanine tranche», δηλαδή η ενδιάμεση βαθμίδα ομολόγων μεσαίου κινδύνου, η οποία στη συνέχεια πωλείται σε άλλους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων.
Για να αξιολογηθεί πόσο άμεσος είναι ο κίνδυνος μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης, θα έπρεπε να γνωρίζουμε περισσότερα τόσο για το επίπεδο κινδύνου αυτών των ομολόγων όσο και για το ποιοι επενδυτές τα κατέχουν.
Όμως, δεν γνωρίζουμε.
Εάν η συγκεκριμένη εικόνα θυμίζει τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι τιτλοποιήσεις, οι εταιρείες ειδικού σκοπού, η κατάτμηση των ομολόγων σε βαθμίδες κινδύνου και η έλλειψη διαφάνειας στην κρίση των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου (subprime mortgages) του 2007-2008, δεν είστε οι μόνοι.
Η έλλειψη διαφάνειας μπορεί να πυροδοτήσει νέα παγκόσμια κρίση
Όπως ακριβώς οι αγορές χρέους τροφοδότησαν την παραλίγο κατάρρευση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος μετά την κρίση του 2007-2008, έτσι και σήμερα η έκθεσή τους στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι διαθέτουμε ελάχιστες δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες για τις συγκεκριμένες αγορές, ενώ οι εποπτικές αρχές δεν διευκολύνουν την πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα.
Με άλλα λόγια, η αγορά χρηματοδοτεί μια τεράστια επενδυτική έκρηξη στην AI, χωρίς να υπάρχει επαρκής διαφάνεια για το πού καταλήγουν τα δάνεια, ποιος αναλαμβάνει τον τελικό κίνδυνο και ποιοι θα υποστούν τις μεγαλύτερες ζημιές εάν η φούσκα σκάσει.
Και αυτό είναι που καθιστά την επόμενη κρίση δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη: όχι μόνο το μέγεθος των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά κυρίως η αδιαφάνεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος που τις στηρίζει.
www.bankingnews.gr
Οι επιχειρήσεις που συνδέονται με την AI ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την ταχεία άνοδο του χρηματιστηριακού δείκτη S&P 500.
Την ίδια στιγμή, οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων (data centers) αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες πίσω από την άνοδο των επιτοκίων στις ΗΠΑ, καθώς ο δανεισμός για την κατασκευή τους ανταγωνίζεται στην αγορά πιστώσεων την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η οποία αντιμετωπίζει διαρκώς αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Όταν τόσο μεγάλο μέρος των επενδύσεων βασίζεται σε μια νέα τεχνολογία που εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβεί εάν οι ταμειακές ροές και τα κέρδη των hyperscalers, δηλαδή των τεχνολογικών κολοσσών που κατασκευάζουν data centers, αλλά και των εταιρειών AI που μισθώνουν αυτές τις υποδομές, αποδειχθούν κατώτερα των προσδοκιών.
Οι δύο αυτές κατηγορίες επιχειρήσεων, άλλωστε, σε αρκετές περιπτώσεις αλληλεπικαλύπτονται.
Ποιες θα είναι οι συνέπειες για τις χρηματοπιστωτικές αγορές; Βρισκόμαστε μπροστά στον κίνδυνο μιας νέας κρίσης;
Γιατί μπορεί να σκάσει η φούσκα της AI
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκύψει για πολλούς λόγους.
Πρώτον, τα οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγικότητα ενδέχεται να έχουν υπερεκτιμηθεί.
Σε αυτή την περίπτωση, οι επιχειρήσεις που εξετάζουν την υιοθέτηση προηγμένων μοντέλων AI θα μπορούσαν να περιορίσουν τη ζήτησή τους για tokens, δηλαδή τις βασικές μονάδες επεξεργασίας δεδομένων που χρησιμοποιούν τα συγκεκριμένα μοντέλα.
Δεύτερον, η αυξανόμενη διαθεσιμότητα μοντέλων ανοικτών βαρών (open-weight models), τα οποία επιτρέπουν στους χρήστες να προσαρμόζουν τις παραμέτρους τους στις δικές τους ανάγκες, ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τα δεδομένα.
Οι χρήστες θα μπορούν να αναπτύσσουν μικρότερα γλωσσικά μοντέλα (small language models), τα οποία θα λειτουργούν στις δικές τους υποδομές ή ακόμη και σε φορητούς υπολογιστές.
Και στις δύο περιπτώσεις, τα έσοδα που θα αποκομίζουν οι επενδυτές από τα data centers θα είναι σημαντικά χαμηλότερα από τις αρχικές προσδοκίες.
Οι Magnificent 7 στο στόχαστρο – Πρώτο θύμα τα χρηματιστήρια
Η πιο άμεση και ορατή συνέπεια μιας κατάρρευσης των προσδοκιών για την AI θα ήταν η απότομη πτώση των υπερβολικά υψηλών χρηματιστηριακών αποτιμήσεων των λεγόμενων «Magnificent 7».
Πρόκειται για τις επτά μεγαλύτερες τεχνολογικές και συναφείς εταιρείες μεγάλης κεφαλαιοποίησης, οι οποίες έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του S&P 500.
Ωστόσο, μια διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές δεν συνεπάγεται αυτομάτως χρηματοπιστωτική κρίση ή ακόμη και ύφεση.
Εάν, για παράδειγμα, υποχωρήσει η μετοχή της Meta, ο Mark Zuckerberg θα περιορίσει τις αγορές κάστρων στην Ιρλανδία. Θα ακολουθήσει επιβράδυνση της κατανάλωσης και των επενδυτικών δαπανών, ενώ σημαντικές απώλειες θα υποστούν επενδυτικά κεφάλαια, όπως το Situational Awareness, τα οποία εξειδικεύονται σε επενδύσεις που σχετίζονται με την AI.
Ωστόσο, για να εξελιχθεί μια χρηματιστηριακή διόρθωση σε συστημική χρηματοπιστωτική κρίση, θα πρέπει να εμπλακούν οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές.
Και μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι οι συγκεκριμένοι φορείς έχουν σημαντική άμεση έκθεση στον μετοχικό κίνδυνο της AI.
Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται στην αγορά ιδιωτικής πίστης
Πολύ πιο ανησυχητικές είναι οι εξελίξεις στις αγορές χρέους.
Το κόστος κατασκευής των data centers υπερβαίνει τις ελεύθερες ταμειακές ροές των εταιρειών που τα χρηματοδοτούν, ενώ τα έσοδα από τους δυνητικούς μισθωτές των υποδομών αυτών παραμένουν ακόμη μια μακρινή προοπτική.
Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος των επενδύσεων χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού από τα λεγόμενα private credit funds, δηλαδή ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια που παρέχουν δάνεια εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος, μέσω ιδιωτικών συμφωνιών.
Εάν η ζήτηση για τις υπηρεσίες των data centers αποδειχθεί χαμηλότερη από τις προβλέψεις, τα συγκεκριμένα δάνεια θα αρχίσουν να εμφανίζουν προβλήματα εξυπηρέτησης.
Με απλά λόγια, οι δανειολήπτες ενδέχεται να αδυνατούν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους και να οδηγηθούν σε αθετήσεις πληρωμών (defaults).
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι ποιοι έχουν επενδύσει στα private credit funds.
Συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές στο επίκεντρο του κινδύνου
Η δημοφιλής αντίληψη θέλει τα private credit funds να χρηματοδοτούνται κυρίως από οικογενειακά επενδυτικά γραφεία (family offices) και ιδιώτες υψηλής καθαρής περιουσίας (high-net-worth individuals), οι οποίοι επενδύουν επίσης σε κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital) και έχουν τη δυνατότητα να απορροφούν περιστασιακές ζημιές.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική.
Η συντριπτική πλειονότητα των κεφαλαίων της ιδιωτικής πίστης προέρχεται από θεσμικούς επενδυτές: συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες και, μεταξύ άλλων, πανεπιστημιακά επενδυτικά κεφάλαια (university endowments).
Επιπλέον, τα private credit funds έχουν αρχίσει να ενισχύουν την πρόσβασή τους σε αυτά τα θεσμικά κεφάλαια εξαγοράζοντας ασφαλιστικές εταιρείες, τα επενδυτικά χαρτοφυλάκια των οποίων μπορούν στη συνέχεια να φορτώσουν με δάνεια.
Η πρακτική αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο μιας κρίσης στον ασφαλιστικό κλάδο, η οποία θα μπορούσε να εκδηλωθεί με διαφορετικούς τρόπους.
Μια πρώτη δυνατότητα θα ήταν οι μητρικές εταιρείες των ασφαλιστικών, δηλαδή τα private credit funds, να προχωρήσουν σε ανακεφαλαιοποίησή τους, εφόσον διαθέτουν τα απαιτούμενα κεφάλαια.
Εναλλακτικά, θα μπορούσαν να παρέμβουν τα κρατικά ταμεία εγγύησης, στα οποία συνεισφέρουν οι υγιείς ασφαλιστικές εταιρείες, χρηματοδοτώντας την ανακεφαλαιοποίηση των προβληματικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, εάν καταρρεύσει συνολικά ο ασφαλιστικός κλάδος, δεν θα υπάρχουν πλέον υγιείς εταιρείες για να χρηματοδοτήσουν τη διάσωση των υπόλοιπων.
Η τρίτη και πιο ακραία επιλογή θα ήταν η παρέμβαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ με ένα πρόγραμμα διάσωσης (bailout), όπως συνέβη το 2008 με την ασφαλιστική American International Group (AIG).
Οι τράπεζες είναι εκτεθειμένες ακόμη και χωρίς άμεσες επενδύσεις στην AI
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στα συνταξιοδοτικά ταμεία και τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Πέρα από τον δανεισμό από θεσμικούς επενδυτές, οι εταιρείες private credit αντλούν κεφάλαια και από εμπορικές τράπεζες, χρησιμοποιώντας ως εξασφαλίσεις τα χαρτοφυλάκια των δανείων τους.
Με αυτόν τον τρόπο αυξάνουν τη μόχλευση των επενδύσεών τους και ενισχύουν τις αποδόσεις τους.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εάν οι τράπεζες δεν δανείζουν απευθείας σε εταιρείες AI και κατασκευαστές data centers, ενδέχεται και πάλι να βρεθούν εκτεθειμένες στις ζημιές.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι εποπτικές αρχές παρακολουθούν επαρκώς αυτές τις εξελίξεις και έχουν πλήρη εικόνα των κινδύνων που συσσωρεύονται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Τεμαχίζουν» τα δάνεια και τα πωλούν – Επανάληψη του εφιάλτη του 2008;
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα private credit funds διαχειρίζονται πλέον τα δάνειά τους.
Ενώ αρχικά λειτουργούσαν με ένα μοντέλο αγοράς και διακράτησης των δανείων (buy-and-hold), ολοένα και περισσότερα κεφάλαια προχωρούν πλέον σε τιτλοποίηση (securitization) των δανειακών τους χαρτοφυλακίων.
Στην πράξη, συγκεντρώνουν τα δάνεια μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού (special purpose vehicles – SPVs), οι οποίες εκδίδουν ομόλογα που υποστηρίζονται από τις ταμειακές ροές των συγκεκριμένων δανείων.
Στη συνέχεια, τα ομόλογα διαχωρίζονται σε διαφορετικές κατηγορίες κινδύνου, τις λεγόμενες βαθμίδες (tranches).
Κάθε βαθμίδα έχει διαφορετική προτεραιότητα στην είσπραξη των πληρωμών για την εξυπηρέτηση του χρέους. Ορισμένοι επενδυτές έχουν προτεραιότητα, ενώ άλλοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο κίνδυνο και αποπληρώνονται σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η λεγόμενη «mezzanine tranche», δηλαδή η ενδιάμεση βαθμίδα ομολόγων μεσαίου κινδύνου, η οποία στη συνέχεια πωλείται σε άλλους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων.
Για να αξιολογηθεί πόσο άμεσος είναι ο κίνδυνος μιας νέας χρηματοπιστωτικής κρίσης, θα έπρεπε να γνωρίζουμε περισσότερα τόσο για το επίπεδο κινδύνου αυτών των ομολόγων όσο και για το ποιοι επενδυτές τα κατέχουν.
Όμως, δεν γνωρίζουμε.
Εάν η συγκεκριμένη εικόνα θυμίζει τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι τιτλοποιήσεις, οι εταιρείες ειδικού σκοπού, η κατάτμηση των ομολόγων σε βαθμίδες κινδύνου και η έλλειψη διαφάνειας στην κρίση των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου (subprime mortgages) του 2007-2008, δεν είστε οι μόνοι.
Η έλλειψη διαφάνειας μπορεί να πυροδοτήσει νέα παγκόσμια κρίση
Όπως ακριβώς οι αγορές χρέους τροφοδότησαν την παραλίγο κατάρρευση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος μετά την κρίση του 2007-2008, έτσι και σήμερα η έκθεσή τους στην Τεχνητή Νοημοσύνη θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι διαθέτουμε ελάχιστες δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες για τις συγκεκριμένες αγορές, ενώ οι εποπτικές αρχές δεν διευκολύνουν την πρόσβαση σε αυτά τα δεδομένα.
Με άλλα λόγια, η αγορά χρηματοδοτεί μια τεράστια επενδυτική έκρηξη στην AI, χωρίς να υπάρχει επαρκής διαφάνεια για το πού καταλήγουν τα δάνεια, ποιος αναλαμβάνει τον τελικό κίνδυνο και ποιοι θα υποστούν τις μεγαλύτερες ζημιές εάν η φούσκα σκάσει.
Και αυτό είναι που καθιστά την επόμενη κρίση δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη: όχι μόνο το μέγεθος των επενδύσεων στην Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά κυρίως η αδιαφάνεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος που τις στηρίζει.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών